Mê Thảo - Thời Vang Bóng
Việt Linh

 
"Mê Thảo - Thời Vang Bóng"
Cuốn phim Việt Nam có thừa tiêu chuẩn quốc tế.

Mê Thảo là một làng nhỏ do ông Nguyễn sáng lập qui tụ một số dân sống hiền hòa.
Ông Nguyễn: Dũng Nhi
Tâm: Đơn Dương
Cô Tơ: Thúy Nga
Cam: Minh Trang

Nữ Đạo diễn Việt Linh.


Hai tuần trước, nhạc sĩ Nam Lộc gọi phone xin tôi dành cho anh một buổi sáng, "chi tiết sẽ cho biết sau". Chúng tôi hẹn nhau lên một phim trường lớn trên Burbank, ở đó, tôi được giới thiệu với bà Bùi Trường, thân mẫu hai đạo diễn Tony Bùi (Three Seasons) và Tim Bùi (The Green Dragon). Tôi ngỡ bà nhờ yểm trợ phim mới của các con, nhưng bà Trường đưa cho chúng tôi cái flier phim "Mê Thảo - Thời Vang Bóng", tiếng Anh là "Once Upon a Time", chẳng ăn nhậu gì với hai đạo diễn trẻ của chúng ta.

Bà Trường đi thẳng vào đề, mời chúng tôi lên phòng kiểm duyệt xem phim trước rồi xin ý kiến sau. Đến lúc những khung hình đầu tiên hiện lên trên màn ảnh, tôi vẫn hoàn toàn chưa biết chuyện gì sẽ xẩy ra. Cả tôi cũng như Nam Lộc chưa dám hứa một lời. Có hay không giúp giới thiệu phim đến "Cộng đồng Việt Nam Hải Ngoại". Chúng tôi rất đam mê điện ảnh, nghệ thuật và sẽ làm hết mình để nâng đỡ những nhà làm phim trẻ, nhưng lập trường quốc gia bền chắc, và uy thế không cho phép chúng tôi nhắm mắt làm gì có thể phương hại tới cho cộng đồng Việt Nam Hải Ngoại. Vì thế, chúng tôi rất thận trọng theo dõi từng frame hình, từng lời nói.

Sau gần hai giờ đồng hồ, hai chúng tôi cùng thở phào nhẹ nhõm, đứng lên vỗ tay khen khi màn ảnh vẫn còn chạy credits các chuyên viên, diễn viên và dừng lại, fade-to-black tên đạo diễn VIỆT LINH.

Chúng tôi tìm hiểu thêm, được biết nữ đạo diễn Việt Linh là một thiếu nữ Pháp gốc Việt đã có một quá trình điện ảnh rất thành công tại Âu Châu. Chị tốt nghiệp phân khoa điện ảnh tại Pháp và Nga. Cuốn phim "Mê Thảo - Thời Vang Bóng" đã chiếm giải Golden Rose Award tại Bergano Film Festival, 2003. Giải nhì tại, Bourse International Promotion of Francophonie Agence 2003.

Bị tai nạn Tâm phải vào trốn trong làng Mê Thảo, gặp Cam, thiếu nữ bị câm nhưng lại thầm yêu ông chủ Nguyễn.
Sự nghiệp điện ảnh của Việt Linh còn nhiều nữa, chúng tôi sẽ dành một bài phỏng vấn chị trong những ngày sắp tới.

A. Nội dung

"Mê Thảo - Thời Vang Bóng" là tên phim được soạn thành kịch bản dựa vào tiểu thuyết "Chùa Đàn" của nhà văn Nguyễn Tuân. Kịch bản do Phạm Thùy Nhân – Việt Linh và Serge Le Peron đồng soạn. Phim thực hiện tại Việt Nam trong bối cảnh đầu thế kỷ 20 khi chế độ thực dân Pháp còn tồn tại với thành phần chuyên viên hỗn hợp Pháp Việt. Đạo diễn là một nhà điện ảnh nữ, Việt Linh từ Paris về Việt Nam thực hiện năm 2003. Thành phần diễn viên, ngoài Đơn Dương còn có Dũng Nhi, Thúy Nga, Minh Trang và họa sĩ Trịnh Cung. Lược chuyện như sau:

Ông Nguyễn (Dung Nhi), người khai sinh ra làng Mê Thảo, ở tuổi trung niên. Ông Nguyễn và dân chúng sống đề huề bằng nghề nuôi tằm, dệt tơ cung cấp cho cả nước. Thỉnh thoảng ông lên tỉnh mua sắm và thụ hưởng. Trong chuyến đi hát cô đầu, ông Nguyễn gặp Tâm (Đơn Dương), người nhạc sĩ chơi đàn đáy tuyệt vời. Cô đầu là Tơ (Thúy Nga), một nghệ sĩ hát ả đào điêu luyện. Tiếng đàn của Tâm, những liến láy của Tơ làm cho ông Nguyễn cầm chầu phải ngẩn ngơ thú vị. Trịnh Cung đóng vai chủ nhà hát.

Trong lúc nghệ sĩ và khách đang lạc vào thú chơi tao nhã, thì một thanh niên xỉn quắc cần câu từ đâu mò tới. Ỷ con quan, chú nhóc làm tàng, khinh thường mọi người. Bị quấy rầy trong lúc đang phê, Tâm ngưng đàn ôn tồn can ngăn. Chú bé nổi cơn say móc súng dọa bắn bỏ. Sợ lạc đạn, Tâm nhẩy vào giằng co với hắn. Hai người lăn lộn trên sàn một lúc thì có tiếng súng nổ. Thanh niên kia bị trúng đạn chết tại chỗ.

Cam phát giác ra đêm đêm ông Nguyễn cuồng si làm tình với tượng gỗ mang bóng hình người vợ quá cố, nàng nổi cơn ghen kéo tượng ra liệng xuống hồ.
Ông Nguyễn chứng kiến từ đầu, biết rõ Tâm chỉ can ngăn và tai nạn xẩy ra do lỗi của người say, nhưng dù sao cũng khó tránh khỏi sự trừng phạt của luật pháp. Ông Nguyễn đề nghị Tâm hãy theo ông về trốn trong ấp Mê Thảo. Ông sẽ hết lòng che chở cho đến khi tình thế thay đổi. Tâm phải đành đoạn chia tay với Tơ. Nàng đã có chồng nhưng tâm đầu ý hợp, hai người yêu nhau say đắm. Tâm không còn chọn lựa nào khác đành phải theo chân ông Nguyễn về Mê Thảo. Tơ bỏ hát về thôn vắng với chồng. Báo hại ông chủ nhà hát phải lãnh án tù vì thủ phạm đã trốn.

Về ấp Mê Thảo, Tâm trở thành quản gia coi sóc việc làm ăn giúp ông Nguyễn. Dân làng và ông Nguyễn đang nhộn nhịp chuẩn bị đám cưới với một mỹ nhân trên thành phố. Người nhà đề nghị ông mua xe ô tô để đón nàng về dinh. Nghe lời bàn, chiếc ô tô chở nàng dâu về Mê Thảo gặp tai nạn, xe đè nàng chết trên đèo. Ông Nguyễn mê nàng trên hết mọi sự trở nên điên loạn. Đổ lỗi tại văn minh cơ khí đã cướp mất người vợ của ông, từ đó, ông Nguyễn bắt dân làng phải liệng bỏ bất cứ món đồ nào có dính líu tới nền văn minh. Quan Tây, khách Tầu từ tỉnh vào làng, bất luận đàn ông, đàn bà đều phải cởi bỏ Âu phục, đồ dùng, đồng hồ bút máy, giầy dép, thay thế bằng những bộ áo cánh quần the, mang guốc mới được phép bước qua hàng rào cản vào làng.

Ông Nguyễn điên dại, uống rượu li bì, làm hình nộm vợ bằng rơm, tạc tượng vợ bằng gỗ, giam mình trong phòng riêng. Tâm thấy chủ si tình khổ sở quá, nhiều lần can ngăn không được, anh đành nhìn ông Nguyễn mỗi ngày một xanh xao bi thảm. Tình cờ Tâm khám phá ra Cam (Minh Trang), một thiếu nữ mồ côi bị câm từ nhỏ, được bố mẹ ông Nguyễn lượm mang về nuôi trong nhà. Cam lớn lên được ở cận kề, săn sóc miếng ăn giấc ngủ cho ông Nguyễn và đem lòng thầm yêu trộm nhớ cậu chủ, nhưng bị câm không có ngôn ngữ để diễn tả tình yêu, Cam chỉ âm thầm chịu đựng như bóng ma trong xó nhà.

Bịnh tình trầm trọng, ông Nguyễn muốn nghe hát cô đầu, Tâm cải trang lên tỉnh tìm Tơ.
Thấy ông Nguyễn quá si mê người vợ quá cố, tự hành hạ thân xác, Cam giả làm hình nộm rơm để lúc chàng mê sảng, có dịp vuốt ve Nguyễn qua bóng dáng vợ ông. Sức khỏe ông Nguyễn sút giảm trầm trọng, xanh xao vàng vọt, lúc mê khi tỉnh, thầy Tâm dặn Cam phải canh chừng, lo cơm nước ông chu đáo hơn. Một lần nhìn qua khe cửa, Cam phát giác ra ông Nguyễn làm tình với tượng gỗ, nên mệt nhoài, rũ liệt. Cam đau khổ tột cùng, chạy đi tìm thày Tâm, nhờ thày cản ngăn. Cam ghen tức, cột giây thừng vào cổ tượng gỗ, lôi ra đạp xuống hồ. Ông Nguyễn biết Cam liệng tượng vợ ông đi, ra lệnh trói Cam, bỏ vào rọ, liệng xuống hồ để trừng phạt. Tâm phát giác kịp thời cứu được mạng sống của Cam.

Ông Nguyễn bắt dân làm nhiều chuyện trái ngang. Một số ngả theo phe ủng hộ dự án làm đường hỏa xa của Tây chạy qua làng Mê Thảo. Chỉ còn lại vài người trung thành với ông. Đến lúc sức yếu, hơi tàn ông ước ao sau cùng của ông Nguyễn là được sống lại phút huy hoàng ngày trước, nghe Tâm đàn và Tơ hát cô đầu.

Tâm cải trang lẻn về thành phố tìm đến nhà Tơ. Mấy năm sau gặp lại, bốn mắt nhìn nhau ngỡ ngàng. Chồng nàng đã biết chuyện tình vụng trộm của Tơ uất lên, mà chết. Chồng Tơ rất thiêng, bất cứ ai đến nhà, đụng vào cây đàn của ông, có tình ý với Tơ, đều bị tai nạn chết thảm.

Vừa nghe nói đến sự linh thiêng của chồng Tơ, Tâm lại nài nỉ xin nàng hát cho ông Nguyễn nghe một lần trước khi ông nhắm mắt hoặc nhờ đó mà ông tỉnh lại. Tâm chịu ơn ông Nguyễn đã nhiều, chưa có cơ hội đền trả. Bất chấp nguy hiểm, Tâm đưa ông Nguyễn lên nhà Tơ để đàn và hát cho ông nghe.

Trước giờ hát, Tơ lên bàn thờ khấn, tế chồng, xin ông tha cho Tâm. Nàng hứa trước vong linh chồng, Tâm đàn và nàng hát lần này chỉ là để trả ơn ân nhân. Nếu họ có tình ý gì thì chồng nàng cứ phân xử. Tiếng đàn réo rắt, tiếng ngâm cao hút, hát những khúc ai oán, diễn tả nỗi lòng thương nhớ xót xa. Cảnh tình xưa hiện về, khơi lại đống lửa lòng đang âm ỷ cháy. Hai người không một lần va chạm nhưng bốn mắt tình tứ trao nhau muôn vàn yêu thương.

Tơ cho biết người chồng quá cố của nàng rất ghen, ai đụng tới cây đàn của ông và có tình ý với nàng sẽ bị chết thảm.
Từ phút ấy sự trừng phạt mở đầu. Tơ hát bi ai hơn, Tâm đàn dồn dập hơn. Từ kẽ tóc, chân lông máu Tâm dồn lên, rỉ ra thành giọt như mồ hôi. Hai người bất chấp hiểm nghèo, ca hát, đàn địch xuất thần. Ông Nguyễn nghe phê, tỉnh dần, ngồi dậy, trong khi máu khắp cơ thể Tâm loang ra da thịt rồi Tâm từ từ gục xuống. Tơ cất tiếng hát cao vút, nghẹn ngào. Điệu nhạc nghe thanh thoát nhưng nước mắt nàng dàn dụa. Nàng gục xuống trước bàn thờ chồng khi gia nhân và ông Nguyễn khiêng xác Tâm đem về Mê Thảo.

Ông Nguyễn tỉnh lại, biết rằng, trong cơn mê sảng ông đã làm nhiều điều không hạp lòng dân nghịch ý trời. Một số dân làng đã bỏ đi, số còn lại, ông khuyến khích hãy đi theo những tiện nghi văn minh nước Tây mang đến. Ông Nguyễn ở lại mai táng Tâm, người đã chịu ơn ông nay trở thành ân nhân hi sinh mạng sống để đưa ông trở lại cuộc đời hiện thực.

B. Hình thức

Cuốn phim thực hiện rất công phu, cảnh trí pha trộn giữa tỉnh thành và thiên nhiên đẹp thần tiên. Diễn viên chọn đúng vai diễn rất đúng mức. Đơn Dương đã bỏ ra nhiều thời gian nghiên cứu vai Tâm, học đàn "đáy", gẩy đúng điệu. Thúy Nga không đẹp, có thể đã bị hóa trang xấu đi nhưng diễn xuất thật tuyệt, nhất là cảnh cuối cùng khi hai người đàn hát, biểu lộ tình yêu chấp nhận cái chết. 10 phút cuối chỉ nhìn bốn mắt của Đơn Dương và Thúy Nga, khán giả phải nín thở, con tim như muốn bật ra khỏi lồng ngực. Vai Cam rất khó diễn và Minh Trang đóng thật tài tình, cảm động. Phần nhạc và đối thoại nghe rất rõ, chuyển âm đúng giọng Bắc trước năm 1954 nghe rất hay. Nói chung Mê Thảo rất xứng là phim Việt Nam hay nhất từ trước tới giờ.

Được biết chỉ vì nam tài tử Đơn Dương đã đóng phim "We Were Soldiers" với Mel Gibson. Kế đó Đơn Dương lại đóng phim "The Green Dragon", với Tim Bùi, diễn tả vai trò người tị nạn CS, hát bài "Vĩnh biệt Sài Gòn" của Nam Lộc, chỉ có thế mà các ông làm điện ảnh trong nước đã kèn cựa, cấm Đơn Dương đóng phim rồi ngăn luôn phim "Mê Thảo - Thời Vang Bóng" không được tham dự các giải thưởng quốc tế. Tuy vậy, nữ đạo diễn Việt Linh cũng đưa phim đi tham dự "chui" mấy films Festival và chiếm được các giải trưởng nêu trên.

Tâm chấp nhận mọi bất trắc, đàn hát với Tơ để trả ơn cứu tử của ông Nguyễn. Cái chết của Tâm giúp ông Nguyễn tỉnh trí, trở lại với đời sống hiện thực.
"Mê Thảo - Thời Vang Bóng" có nhiều nhiều yếu tố chiếm giải Oscars "phim ngoại quốc". Đây là một điểm nhà nước Việt Nam phải suy nghĩ, người tài tử suốt đời phục vụ nghệ thuật, đóng trọn vai trò đã khó, vừa leo lên được màn ảnh quốc tế đã bị chủ thuyết độc tôn, bưng bít cản bước tiến, nắm chân dìm họ xuống bùn. Điện ảnh Việt Nam đã mất cơ hội tốt để thế giới biết chúng ta cũng có nghệ thuật thứ bẩy.

Tới đây, CNN và Nam Lộc không ngại ngần cổ võ bà con đón xem phim "Mê Thảo - Thời Vang Bóng" sẽ chiếu ra mắt đồng bào hải ngoại nay mai. Phim thuần túy nói về tình nhân bản, dựa theo một tác phẩm nổi tiếng của nhà văn tiền chiến Nguyễn Tuân. Mời quí bạn hãy chờ xem thông báo ngày giờ và địa điểm chiếu phim "Mê Thảo - Thời Vang Bóng" tại các rạp gần cộng đồng Việt Nam. /cnn/

Nguyễngọchấn, cnn
 
 
Nguồn: CNN

Tựa phim

#

A

B

C

D

Đ

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z

Đạo diễn

 

A

B

C

D

Đ

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z