Marie Sến
Phạm Thị Hoài

 
Phụ lục: Về cái tên Marie Sến

1. "Sến" là tên người thì hiếm xuất hiện ở miền Bắc Việt Nam, mà thường thấy hơn ở miền Nam. Có người cho "sến" quan hệ với "sen" (trong "con sen"), và "xén" (trong "cô hàng xén"), đều chỉ cô gái bình dân hoặc hạ lưu. chữ "xén" hẳn liên quan với "vụn", "cắt", ít nhiều cho thấy những mặt "hàng xén", hàng "đoạn", nhưng chữ "sen" chỉ người hầu gái nguồn gốc thế nào thì không biết. Cả hai chữ này đều phổ biến ở miền Bắc, vì sao không kéo theo "sến" như ở miền Nam?

2. "Sến" còn là tên một loại cây, được liệt vào hạng gỗ quý, có ở các tỉnh thượng du miền Bắc, nhưng dường như không liên quan đến (1).

3. "Sến" trong "nhạc sến" dùng để chỉ thứ nhạc cụ mùi mẫn, đa cảm. Từ này xuất hiện ở miền Bắc sau bảy lăm, vận vào một loại nhạc nhất định của miền Nam trước bảy lăm, sau ghép rộng rãi vào những loại nhạc, hoặc loại "gu" nghệ thuật bình dân, rẻ tiền, xi-rô của/cho đám đông. Như vậy, xem ra cũng chính là thứ nhạc/ nghệ thuật được các "cô hàng xén" và "con sen" ưa chuộng. Tùy sự liên tưởng mà từ đó "sến" có thể gợi thêm những ấn tượng khác: cải lương, đồng bóng, đua đòi, hạ lưu, hời hợt, làm dáng, rởm... Còn bản thân nguồn gốc của "sến" trong "nhạc sến" như thế nào thì chưa sáng tỏ. Có nhà nghiên cứu âm nhạc Việt Nam cho rằng ở miền Nam, vào thời nhạc tài tử, có thể có một loại nhạc cụ là "đàn sến". Từ nhạc tài tử đến những khái niệm như "vọng cổ", "cải lương", "nhạc mùi" là một đoạn không xa. Nhưng vì sao chính là cái đàn "sến" ấy, nếu quả là có, chứ không phải thứ nhạc cụ khác được lưu danh trong một khái niệm?

4. "Marie" hẳn là tên Pháp, có người cho là gợi một cô thôn nữ, nhưng thích "tỉnh thành", thích "điệu". Còn Marie Sến, có người cho là âm Việt của Maria Schell, nữ minh tinh chuyên đóng phim vai nữ xuất thân bình dân trong những phim tình cảm mùi mẫn éo le.

Phỏng đoán, ấn tượng, và liên tưởng do cái tên "Sến", "Marie Sến" gây ra thật nhiều. Sự không chắc chắn về nguồn gốc, sự mơ hồ trong chi tiết, nhưng tương đối nhất quán trong ấn tượng về cái tên/khái niệm này là những kích thích quan trọng cho cuốn tiểu thuyết. Tôi đã tìm cách dựng lên một "Marie Sến" từ chỗ không biết chính xác gì về "Marie Sến". Như vậy, cuốn tiểu thuyết này là một phỏng đoán nữa về một cái tên, một khái niệm. Nếu được bạn đọc vui lòng cung cấp thêm những phỏng đoán khác, tôi xin đa tạ.

Thanh Văn xuất bản, California 1996.
Bản đăng trên talawas với sự đồng ý của tác giả.


HẾT


Chương 1 | Chương 2 | Chương 3 | Chương 4 | Chương 5 | Chương 6 | Chương 7 | Chương 8 | Chương 9 | Chương 10 | Chương 11 | Chương 12 | Chương 13 | Chương 14 | Chương 15 | Đoạn kết | Phụ lục |
 
 
Nguồn: talawas.org

Tựa đề:

#

A

B

C

D

Đ

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z

Tác giả:

A

B

C

D

Đ

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z